چهار پرسش کلیدی در پشتیبان‌گیری(backup)

پشتیبان‌گیری(backup) از داده‌ها و فایل‌ها چرا دارای اهمیت است؟

پشتیبان‌گیری از اطلاعات به فرآیند تهیه نسخه‌های مکرر از فایل‌ها و داده‌ها گفته می‌شود. اطلاعات هر پژوهشگر ممکن است به دلایل مختلفی همچون خرابی، مفقود شدن، سرقت کردن، اشتباهات سهوی، ویروس‌های مختلف و … از بین برود. در این حالت واقعه ناگواری بوجود می‌آید که حاصل آن از بین رفتن زحمات و زمان‌های سپری شده برای جمع‌آوری اطلاعات خواهد بود. سیستم‌های کامپیوتری با وجود هوشمندی و کیفیت ممکن است به دلایل مختلف دچار نقص فنی شوند. اطلاعات در کتاب‌ها و دفاتر نیز ممکن است به همان دلایلی که ذکر شد از بین بروند.

شاید این روایت دانشمند بزرگ اهل طوس غزالی و راهزنان را شنیده باشید که در طول سفرشان، راهزنان به آن‌ها حمله می‌کنند و قصد دزدیدن کتاب‌های غزالی را می‌کنند. غزالی به راهزن می‌گوید این‌ها حاصل یک عمر تلاش و مطالعات من هستند و به کار شما نمی‌آیند. راهزن می‌گوید: علمی که جایش توی بقچه و قابل دزدیدن باشد، آن علم نیست، برو فکری به حال خود بکن. غزالی می‏گوید: «من بهترین پندها را، که راهنمای زندگی فکری من شد، از زبان یک دزد راهزن شنیدم.». (غزالی‌نامه، ص ۱۶ به نقل داستان راستان، ج ۱، ص ۹۶). با این‌که این روایت اشاره به اهمیت تفکر و ثبت ذهنی دانش دارد، با این حال امنیت اطلاعات حاصل شده بویژه در نزد دانشمندان و پژوهشگران بزرگ از ضرورت‌های بزرگ در حفظ و نگهداری اطلاعات محسوب می‌شود.

در چه بازه‌هایی از اطلاعات پشتیبان‌گیری کنیم؟

برای زمان مناسب در تهیه نسخه پشتیبان از اطلاعات، نظرات متفاوتی وجود دارد. عوامل مهمی چون حجم اطلاعات، فرآیند پژوهش، و تغییرات سیستم می‌تواند تعیین‌کننده باشد. افرادی عادت دارند، در پایان کارشان مثلا پس از اتمام فصل پنجم پایان‌نامه پشتیبان‌گیری کنند. توصیه مهم به این افراد این است که ممکن است وقایعی که برای خرابی فایل‌ها ذکر کردیم قبل از فصل پنجم اتفاق بیافتد، بنابراین موکول کردن آن به آینده ریسک زیادی دارد.

برای داشتن یک نظم مناسب از تهیه فایل‌ها بهتر است در بازه‌های زمانی مناسب، مثلاً پایان هفته یا  پایان ماه بک‌آپ گیری را انجام دهید. نکته مهم در مورد این‌گونه بک‌آپگیری نام‌گذاری مناسب به صورت نام و بازه‌ زمانی است. به نحوی که بتوان آخرین فایل پشتیبان‌گیری را جایگزین فایل قبلی کرد.

گاهی نیز اطلاعات بدلیل تغییرات سیستم نظیر ارتقاء سیستم عامل (تغییر ویندوز) و یا تغییر تجهیزات اتفاق می‌افتد. در این مورد باید توجه داشت که کلیه نرم‌افزارهای مرتبط از درایو‌های مختلف نیاز به تهیه نسخه پشتیبان دارند.

فایل‌های پشتیبانی شده را در کجا نگهداری کنیم؟

پس از پشتیبانی، فایل‌های خود را در مسیرهای امن بگذارید. اگر در مسیرهای که باز هم احتمال آسیب پذیر بودن را به همان میزان اولیه دارند نگهداری کنید، همان خطرهای گذشته شما را تهدید خواهند کرد. به این منظور استفاده از هاردهای جانبی(External) بسیار کاربردی هستند. هارد دیسک‌ها، سی‌دی(CD) و دی وی دی (ِDVD) هم برای نگهداری و همچنین با ظرفیت‌های مختلف بدلیل آن‌که کمتر مورد استفاده روزمره قرار می‌گیرند، کمتر در معرض خطر هستند. استفاده از فضاهای ابری در سروری امن نیز یکی دیگر از مکان‌های امن برای ذخیره فایل‌های پشتیبانی شده است. در پژوهیار سرور امنی با نام ابر پژوهیار وجود دارد، که به صورت همزمان می‌توانید اطلاعات را در آن ذخیره کنید. برای آشنایی با ابر پژوهیار این مقاله را بخوانید.

از چه محتواهایی فایل پشتیبان تهیه کنیم؟

سطح اهمیت اسناد و محتواهای شما عامل تعیین کننده در تهیه نسخه‌ی پشتیبان است. تصاویر و ویدئوهایی هستند که تنها یک بار استفاده می‌شوند. نیاز نیست از همه‌ی اطلاعات فایل پشتیبان تهیه شود. تنها در مواردی دست به نسخه‌ی پشتیبان بزنید که احتمال استفاده چند باره از آن‌ها را برای خود دارا هستید. همچنین اطلاعاتی که به صورت مداوم با آن‌ها سر و کار دارید.

از نرم‌افزاهای کاربردی چگونه پشتیبان تهیه کنیم؟

از نرم‌افزارهایی که استفاده می‌کنید نیز فایل پشتیبان تهیه کنید. اگر بر روی تلفن همراهتان اپلیکشن‌، تصاویر و ویدئوهای زیادی دارید، برای صرفه جویی در حافظه به صورت بازه‌های مرتب از آنها بک‌آپ بکیرید. بسیاری از نسخه‌های تلفن همراه بخشی با نام بک‌آپ دارند که می‌توانید از آن‌ها استفاده کنید.

نرم‌افزارهای که به صورت اطلاعات مداوم از آن‌ها استفاده می‌کنید، نظیر نرم‌افزارهای کتابخانه‌ای، نرم‌افزارهای حسابداری و فیش‌برداری باید بتوانند به شما امکانی بدهند که با قالب مشخص مربوط به آن‌ها، فایل پشتیبان تهیه کنید.

خوشبختانه در نرم‌افزار مدیریت استناددهی پژوهیار امکان استفاده از پشتیبان‌گیری وجود دارد. این نرم‌افزار به دلیل ماهیت اطلاعاتی که در آن ذخیره می‌شود، که شامل اطلاعات کتابشناختی و فراداده‌ای اطلاعاتی است، امکانی در اختیار می‌دهد که بتوانید از اطلاعات موجود در کتابخانه به صورت قالب منطبق بر نرم‌افزار، پشتیبان تهیه کنید. پشتیبان‌گیری از کتابخانه پژوهیار از قسمت برگه فایل بخش «پشتیبان‌گیری از کتابخانه» در دسترس است. با چند کلیک می‌توانید از فایل‌های موجود در پژوهیار فایل ذخیره‌ای با پسوند (pjbk (pajoohyar Backup بسازید. برای بازیابی فایل پشتیبان نیز با چند کلیک می‌توانید فایل را بازیابی کنید. برای آشنایی با نحوه پشتیبان‌گیری از پژوهیار فیلم آموزشی زیر را مشاهده فرمایید.

نتیجه‌گیری:

تهیه نسخه پشتیبان یا بک‌آپ در دنیای اطلاعات اجتناب ناپذیر است. محدودیت‌های فضاهای در اختیار، خرابی‌های احتمالی، مشکلات فنی و … همگی مواردی هستند که برای صرفه‌جویی در وقت و همچنین ذخیره و نگهداری دانش موجود بک‌آپ گیری را یک امر بسیار مهم می‌کند. در صورتی که عملیات پشتیبان‌گیری به عنوان یک مرحله از کار پژوهش در نظر گرفته شود، بسیاری از دوباره‌کاری‌ها و هزینه بازکاوی اطلاعات از بین خواهد رفت.

این دو تب محتوی زیر را عوض میکنند.
کارشناس ارشد پژوهشی مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور). گروه نرم‌افزاری پژوهیار دانش‌آموخته کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع رسانی(علم اطلاعات و دانش شناسی)، دانشگاه تهران

پاسخی بگذارید

117 بازدید از این صفحه انجام شده