همه چیزهایی که باید در طراحی پرسشنامه رعایت کنید.

طراحی پرسشنامه، یکی از مراحل معمول پژوهش پیمایشی است. برای اندازه‌گیری و یا بررسی وضعیت مورد پژوهش، پژوهشگر از پرسشنامه استفاده می‌کند. بسیاری از پرسشنامه‌ها از پیش‌ساخته هستند. به این ترتیب که بر اساس پژوهش‌های گذشته مجموعه سوالات استاندارد در حوزه مورد بحث پژوهش گردآوری شده است.
در بسیاری از موارد که برای نخستین بار مطرح می‌شود، پرسشنامه آماده وجود ندارد و پژوهشگر به ناچار دست به تهیه پرسشنامه محقق ساخته می‌پردازد.
در ساخت پرسشنامه اساتید راهنما و مشاور کمک شایانی به پژوهشگر خواهند کرد. بنابراین لازم است پژوهشگر پس از انتخاب سوالات اساسی خود، نظر اساتید صاحب نظر در آن حوزه را جویا شود. همچنین بسیار ضروری است پژوهشگر روایی و پایایی پرسشنامه خود را نیز حتما مورد آزمایش قرار دهند.
اصولی که به طور معمول برای ساخت پرسشنامه مهم تلقی می‌شوند از چند جنبه بررسی می‌شوند. اصول نگارشی و واژگانی، اصول اندازه‌گیری، اصول ظاهری و شکلی پرسشنامه. به هر یک از این موارد به صورت خلاصه خواهیم پرداخت.

  1. اصول نگارشی و واژگانی 

    به طور کلی مواردی که در اصول نگارشی پرسشنامه باید مد نظر قرار دهیم، شامل اصول صحیح نگارش پرسش‌ها، محتوا و هدف پرسش‌ها، واژگان و زبان، ترتیب قرار گیری پرسش‌ها، داده های طبقه بندی یا اطلاعات شخصی است. در پیاده سازی پرسش‌های پرسشنامه در نظر گرفتن هر یک از اصول ذکر شده، برای راحتی خواننده و در نتیجه پاسخ مناسب به پرسش تاثیرگذار است.

  2. اصول اندازه‌گیری

    اصولی برای اندازه‌گیری باید برای آزمودن فرضیه‌ها متناسب شوند. این اصول، مقیاسها و فنون مقیاس بندی را که در مفاهیم اندازه‌گیری به کار می‌روند. سنجش اعتبار و روایی ابزار اندازه‌گیری نیز در این اصول محاسبه می‌شود.

    مقیاس‌‎ها را باید متناسب با نوع اطلاعات مورد نیاز به کار برد. ساز و کارهای مختلف مقیاس‌بندی به ما کمک می‌کند تا مقیاس‌های خود را به درستی مورد استفاده قرار دهیم. اگر بخواهیم روایی تعریف کنیم، می‌توان گفت: یعنی سئوالات آنچه را که موضوع بررسی ماست بپرسند و جز آن چیزی را مورد پرسش قرار ندهند.

    در مورد پایایی نیز می‌توانیم این توضیح را ارائه بدهیم: سئوالات باید اعتبار داشته باشند به گونه ای که اگر در فواصل زمانی مختلف از افراد مورد نظر پرسش شوند حاصل آن واحد باشد و یک گونه از آنها استنباط شود و طبیعی است به شرطی این هدف قابل وصول است که سیالات استاندارد باشد.

  3. اصول ظاهری و شکلی پرسشنامه

    یک پرسشنامه جذاب و مرتب که دارای مقدمه خوب در مورد هدف شکل‌گیری پرسشنامه و همچنین درخواست مناسب برای درخواست تکمیل، راهنماهای مناسب و مجموعه‌های منظم و دسته‌بندی شده‌ای از پرسشها و گزینه‌ها باشد پاسخ‌دهی را برای تکمیل کننده ساده‌تر می‌کند.

    پرسشنامه باید جادار و مرتب باشد، قرار دادن بیش از یک سیال در یک سطر روی هم رفته موجب می‌شود که پاسخگویان متوجه سیال دوم نشوند و یا نوشتن سئوالات به صورت اختصار ممکن باعث شود که برخی پاسخگویان اینگونه سیالات را غلط تعبیر کنند.

    امروزه سرویس‌هایی وجود دارند که می‌توانیم پرسشنامه را به صورت آنلاین در آن طراحی کنیم. همچنین می‌توانیم گزارش و تحلیل پرسشنامه را نیز در این زمینه با همین سرویس انجام دهیم. نمونه‌ای از این سرویس‌ها پرسشنامه آنلاین است.
    پس از رعایت اصول ذکر شده می‌توانید به کمک این ابزار آنلاین اطلاعات پرسشنامه خود را تکمیل کنید. همچنین می‌توانید اطلاعات مربوط به منابع پرسشنامه خود را در نرم‌افزار پژوهیار دسته بندی کنید.

    نتیجه‌گیری:

    تهیه پرسشنامه یکی از مراحل پژوهش‌های پیمایشی محسوب می‌شود. به‌کارگیری اصول صحیح و دقیق در تهیه پرسشنامه، زیربنای پژوهش را استحکام می‌بخشد. غنای نتایج پژوهش در پیاده سازی مناسب مراحل آن است. اگر پرسشنامه یکی از مراحل پایان‌نامه شماست در تهیه و تحلیل آن دقت کافی داشته باشید.

    یادآوری: تعدادی از نکات ذکر شده از جزوه درس روش تحقیق دکتر سید عباس ابراهیمی استخراج شده است.

این دو تب محتوی زیر را عوض میکنند.
کارشناس ارشد پژوهشی مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور). گروه نرم‌افزاری پژوهیار دانش‌آموخته کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع رسانی(علم اطلاعات و دانش شناسی)، دانشگاه تهران

آخرین پست توسط فرحناز سلطانی (مشاهده ی همه)

پاسخی بگذارید

1,038 بازدید از این صفحه انجام شده