معرفی شیوه استنادی پر استفاده در علوم انسانی : شیوه ای پی ای

استناد در زبان فارسی 

روش‌هایی برای استناددهی به منابع فارسی ارائه شده است که بیشتر شامل مقالات دایره‌المعارفی، مقالات مجلات و پایان‌نامه‌هاست. با این وجود برای استناد به آثار انگلیسی، تعداد کمی شیوه‌نامه‌های روزآمد و هم‌خوان با مراجع معتبر جهانی به زبان فارسی وجود دارند. کمبود چنین شیوه‌هایی باعث شده است که ناشران و نشریه‌های علمی مختلف، روش‌هایی متنوع را که گاه روش استناد به انواع منابع را نیز در برندارند، ملاک کار خود قرار دهند. بدین ترتیب علاوه بر دشوار شدن کار نویسندگان و ویراستاران برای پیروی از الگوهای گوناگون در آثار فارسی، امکان سرگشتگی آن‌ها در استناد به انواع منابع نیز وجود خواهد داشت.
وجود تنوع در این الگوها تحلیل استنادی را هم به عنوان یکی از روش‌های تحلیل اطلاعات دشوار می‌سازد. از همین رو وجود شیوه‌هایی جامع بر پایه روش‌های پذیرفته‌شده در مجامع علمی معتبر ضروری می‌نماید که راهنمای استناد به منابع اطلاعات فارسی و انگلیسی و قابل استفاده برای پدیدآورندگان فارسی‌زبان باشد. بدین ترتیب ناشران گوناگون نیز می‌توانند با اطمینان خاطر، شیوه‌نامه‌ای متناسب با نیازهای خود را از میان آثار موجود برگزینند.

ایجاد شیوه‌نامه‌های استاندارد نوین بر اساس معیارهای زبان فارسی یکی از ضرورت‌های پیش روی دانشگاه‌ها و مؤسسات علمی ایران است که باید با توجه به نیاز محققان و پژوهشگران فارسی‌زبان تدوین شود.

نوع شیوه‌‌نامه‌ها براساس درون متن و برون متن

شیوه‌های استناددهی از نظر نوع استناددهی درون متن و برون متن به پنج بخش تقسیم می‌شود. مطابق آمار تقسیم‌بندی بیشترین شیوه استناددهی برای نوع شمارشی و کمترین تعداد برای حالت لیبل است.

  • نویسنده :
  • نویسنده تاریخ
  • Label یا نشانه‌ای
  • یادداشت(Note)
  • شمارشی

شیوه‌نامه انجمن روانشناسی آمریکا (APA)

شیوه‌نامه «ای. پی. ای» یکی از مهم‌ترین شیوه‌نامه‌ها در نظام‌های استنادی نویسنده –تاریخ است. نخستین بار این شیوه‌نامه در سال ۱۹۲۹به عنوان مقاله‌ای در «Psychological Bulletin» منتشر شد. این مقاله حاصل نشستی بود که در سال ۱۹۲۸برای رسیدن به شکل واحدی در استناد به دست‌نوشته‌ها و آماده‌سازی آن‌ها برای انتشار برگزار شد. در سال ۱۹۲۵این شیوه‌نامه به صورت مستقل با عنوان « Publication Manual» منتشر گردید. پنجمین ویرایش این شیوه‌نامه در سال ۲۰۰۱منتشر شده است.این شیوه‌نامه بیشتر در حوزه علوم اجتماعی، علوم رفتاری، تعلیم و تربیت، علوم پرستاری، و بهداشت به‌کار می‌رود. ویرایش ششم شیوه ای پی ای در سال ۲۰۱۵ ارائه شده است. تغییرات نسبتاً زیادی در نوع نگارش نام مولف، ذکر تاریخ انتشار و… در آخرین ویرایش ای پی ای با نام ویرایش ششم بوجود آمده است.
در وبگاه رسمی شیوه ای پی ای، راهنمای جامعی از نحوه استفاده از این شیوه آورده شده است. وبلاگی نیز توسط توسعه‌ دهنده های ای پی ای وجود دارد. در این بلاگ توضیحات جامعی در مورد نحوه به‌کارگیری منابع بر اساس ای پی ای درج شده است.

نحوه استناددهی با ای پی ای

به طور کلی استناددهی در درون متن بدین صورت ذکر میگردد:

(نام نویسنده یا نویسندگان، سال، شماره صفحه) 

استناد در برون متن نیز به صورت کلی به صورت زیر درج می‌شود:

نام خانوادگی، نام (سال انتشار). عنوان کتاب(به صورت ایتالیک). نام و نام خانوادگی مترجم، مترجم؛ نام و نام خانوادگی ویراستار، ویراستار؛ جلد: شماره جلد(. مکان انتشار: ناشر.

البته برای هر یک از آیتم‌های اطلاعاتی نظیر مقاله مجله تخصصی- مقاله کنفرانس- پایان‌نامه- مصاحبه و سایر آیتم‌ها به صورت مجزا قاعده‌ای مشخصی ارائه شده است. به خاطر سپردن همه این قواعد کار دشواری است. پژوهیار با توجه به رسالت خود مبنی بر افزودن شیوه‌های استاندارد استناددهی، شیوه ای پی ای را بر اساس آخرین نسخه به روزرسانی شده آن و همراه با ویژگی‌های فارسی برای کاربران در دسترس قرار داده است. بدین ترتیب برای هر یک از آیتم‌های اطلاعاتی نیاز به حفظ ذهنی قواعد و استانداردها ندارید. پس از نصب نرم‌ افزار پژوهیار در ورد، می‌توانید از فهرست شیوه‌نامه‌ها شیوه APA، چند زبانه،نسخه ۶ را انتخاب کنید. با انتخاب این شیوه می‌توانید، استناددهی را به سه زبان فارسی، عربی و انگلیسی به راحتی انجام دهید.

نتیجه‌گیری

بر اساس استانداردهای موجود در شیوه‌نامه‌های تولید شده، شیوه‌نامه APA یکی از پر استفاده‌ترین شیوه‌ها در علوم انسانی است. به خاطر سپردن قواعد شیوه‌نامه ای پی ای وقت و زمان زیادی می‌برد. برای سهولت در نگارش و پژوهش می‌توانید از نرم‌افزار پژوهیار استفاده کنید. در پژوهیار شیوه‌نامه  ای پی ای به همراه تغییرات مورد نیاز در زبان فارسی و قواعد نقطه آرایی راست به چپ تهیه شده است.

این دو تب محتوی زیر را عوض میکنند.
کارشناس ارشد پژوهشی مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور). گروه نرم‌افزاری پژوهیار دانش‌آموخته کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع رسانی(علم اطلاعات و دانش شناسی)، دانشگاه تهران

پاسخی بگذارید

72 بازدید از این صفحه انجام شده